Wpust mostowy odprowadza wodę z obiektu inaczej niż zwykły wpust uliczny
Wpust mostowy jest wbetonowany w płytę pomostu i odprowadza wodę zarówno z nawierzchni, jak i z warstwy izolacji pod nią, a zwykły wpust uliczny zbiera wodę tylko z powierzchni jezdni i kieruje ją przez osadnik do kanalizacji. Na obiekcie inżynierskim liczy się więc nie tylko przepustowość kratki, ale też szczelne połączenie z izolacją, odporność na drgania i dostęp do czyszczenia z poziomu jezdni.
Dlaczego woda na moście to osobny problem
Na zwykłej drodze woda opadowa spływa po nawierzchni do krawężnika, a stamtąd do wpustów ulicznych połączonych z kanalizacją deszczową. Część wody wsiąka w grunt, część odparowuje, a ewentualne zastoiny są uciążliwe, ale rzadko groźne dla konstrukcji. Na moście, wiadukcie czy kładce sytuacja jest inna. Pod warstwą asfaltu leży izolacja przeciwwodna, a pod nią żelbetowa płyta pomostu. Woda, która przesiąknie przez nawierzchnię, zatrzymuje się na izolacji i jeśli nie ma ujścia, zalega latami. Zimą zamarza, rozsadza nawierzchnię, a z solą drogową tworzy roztwór, który przy najmniejszej nieszczelności izolacji dociera do zbrojenia.
Z tego powodu odwodnienie obiektu projektuje się dwupoziomowo. Wpusty przejmują wodę z powierzchni jezdni, a jednocześnie mają otwory lub kołnierze zbierające wodę z poziomu izolacji. Uzupełniają je sączki, czyli niewielkie wpusty odwadniające samą izolację, rozmieszczone w najniższych punktach płyty, oraz drenaż wzdłuż krawężników. Spadki poprzeczne i podłużne pomostu kierują wodę do wpustów, które rozmieszcza się z gęstością zależną od szerokości jezdni, spadku i natężenia deszczu przyjętego w projekcie.
Wpusty mostowe (onninen.pl/produkty/Sieci-wodno-kanalizacyjne-i-gazowe/Kanalizacja-zewnetrzna/Wlazy-i-wpusty/Wpusty-mostowe/Wpusty-mostowe) wykonuje się najczęściej z żeliwa, jako korpus z kołnierzem do połączenia z izolacją, rurą spustową i kratką na zawiasie. Korpus montuje się w deskowaniu przed betonowaniem płyty albo w otworze wyciętym w istniejącej płycie przy remoncie, a jego wysokość reguluje się nadstawkami tak, żeby kratka znalazła się minimalnie poniżej poziomu nawierzchni.
| Cecha | Wpust uliczny | Wpust mostowy |
|---|---|---|
| Miejsce montażu | w gruncie, na studzience z osadnikiem | w płycie pomostu, wbetonowany w konstrukcję |
| Skąd zbiera wodę | z powierzchni jezdni | z nawierzchni i z poziomu izolacji |
| Odprowadzenie | przykanalik do kanalizacji deszczowej | rura spustowa do kolektora pod obiektem lub do odbiornika |
| Osadnik | w studzience pod wpustem | kosz lub osadnik w korpusie, czyszczony od góry |
| Szczególne wymagania | stabilne posadowienie, regulacja wysokości | szczelne połączenie z izolacją, odporność na drgania i sól |
Na co patrzeć przy doborze wpustu na obiekt
Pierwszym kryterium jest klasa obciążenia według normy PN-EN 124, która określa, jakie siły musi przenieść kratka z ramą. Wpust w strefie krawężnika na moście drogowym zwykle wymaga co najmniej klasy C250, a w jezdni, gdzie wjeżdżają koła samochodów ciężarowych, klasy D400. Na kładkach pieszych i rowerowych wystarczają niższe klasy, ale należy brać pod uwagę pojazdy służb utrzymania i odśnieżania.
| Klasa wg PN-EN 124 | Obciążenie próbne | Typowe miejsce na obiektach |
|---|---|---|
| B125 | 125 kN | chodniki i kładki piesze bez ruchu pojazdów |
| C250 | 250 kN | strefa krawężnika, pobocza, do 0,5 m w głąb jezdni |
| D400 | 400 kN | jezdnie mostów i wiaduktów drogowych |
| E600 i wyższe | 600 kN i więcej | obiekty z ruchem bardzo ciężkich pojazdów, place przeładunkowe |
Drugim kryterium jest geometria. Wpust mostowy (onninen.pl/produkty/Sieci-wodno-kanalizacyjne-i-gazowe/Kanalizacja-zewnetrzna/Wlazy-i-wpusty/Wpusty-mostowe) dobiera się do grubości płyty i układu warstw nawierzchni, tak żeby kołnierz izolacji znalazł się dokładnie na poziomie izolacji, a nadstawka pozwoliła wyrównać kratkę z jezdnią. Znaczenie ma też średnica wylotu i kierunek odpływu: pionowy do rury spustowej albo ukośny, gdy pod płytą biegnie kolektor zbiorczy.
Przy wyborze konkretnego modelu warto sprawdzić:
- czy kratka jest mocowana na zawiasie lub zatrzaskach, co zapobiega jej wyrwaniu przez pług i kradzieży,
- czy korpus ma kosz osadnikowy wyjmowany od góry, bez potrzeby schodzenia pod obiekt,
- jaką powierzchnię wlotu ma kratka i czy szczeliny są ustawione bezpiecznie dla rowerzystów,
- czy powłoka antykorozyjna jest odporna na sól drogową i wodę z chlorkami,
- czy producent przewiduje elementy do łączenia z izolacją z pap zgrzewalnych lub izolacji natryskowej.
Utrzymanie odwodnienia i szczelność pokryw
Nawet najlepiej zaprojektowane odwodnienie przestaje działać, gdy kosze wpustów zapchają się piaskiem, liśćmi i resztkami soli. Na obiektach drogowych czyszczenie wpustów i rur spustowych powinno odbywać się regularnie, najczęściej wiosną po sezonie zimowym i jesienią po opadnięciu liści. Zatkany wpust oznacza kałużę przy krawężniku, a w zimie oblodzenie pasa ruchu. Przy przeglądach obiektu sprawdza się też, czy z sączków wypływa woda, bo ich zamulenie oznacza, że woda gromadzi się na izolacji.
Na dojazdach do obiektów i w jezdniach w ich pobliżu znajdują się też studnie kanalizacyjne z włazami. Pokrywa leżąca w ramie bez podkładki elastycznej z czasem zaczyna klekotać pod przejeżdżającymi pojazdami, wybija gniazdo w ramie, a w skrajnych przypadkach przesuwa się lub wyskakuje. Uszczelki do włazów (onninen.pl/produkty/Sieci-wodno-kanalizacyjne-i-gazowe/Kanalizacja-zewnetrzna/Wlazy-i-wpusty/Wlazy-kanalowe/Akcesoria-do-wlazow-kanalowych), czyli elastomerowe wkładki w gnieździe ramy, tłumią uderzenia, wyciszają pracę pokrywy i ograniczają przedostawanie się wody z nawierzchni do studni. Przy wymianie pokrywy lub naprawie nawierzchni warto od razu wymienić stwardniałą wkładkę na nową, dopasowaną do typu ramy.
Przy remontach obiektów często okazuje się, że stare wpusty nie mają połączenia z izolacją, a woda spod nawierzchni od lat przecieka przez płytę. Wymiana nawierzchni i izolacji jest wtedy dobrym momentem na wymianę korpusów wpustów i dołożenie sączków. Takie prace wykonuje się według projektu, bo zmiana układu odwodnienia wpływa na spadki i trwałość całej konstrukcji.
Przeczytaj także
Problem z niedziałającym zaworem spłukiwania w toalecie po wymianie uszczelki? Regulacja pływaka i mechanizmu
Dlaczego woda z hydroforu ma nieprzyjemny smak? Dezynfekcja zbiornika i wymiana filtrów
Jak wybrać odpowiednią rurę spustową do systemu odwodnienia
Rura spustowa stanowi kluczowy element każdego systemu odwodnienia budynku.
Czytaj więcej: Jak wybrać odpowiednią rurę spustową do systemu odwodnienia