Przejdź do treści

Tarcza diamentowa do betonu, gresu i kostki różni się segmentem i spoiwem

Narzędzia i mocowania

Tarcza diamentowa w przecinarce do kamienia tnąca płytę na mokro

Tarcze diamentowe różnią się przede wszystkim kształtem krawędzi tnącej i twardością spoiwa, które trzyma ziarna diamentu. Do betonu i cegły stosuje się tarcze segmentowe, do gresu i płytek tarcze z wieńcem ciągłym, a uniwersalne tarcze typu turbo sprawdzają się przy kostce i kamieniu, przy czym twarde materiały wymagają miękkiego spoiwa, a miękkie i ścierne twardego.

Jak tarcza diamentowa właściwie tnie

Tarcza diamentowa nie tnie ostrzem w takim sensie jak piła do drewna. Na stalowym rdzeniu osadzony jest wieniec lub segmenty z mieszanki metalicznego spoiwa i drobnych kryształów syntetycznego diamentu. Podczas pracy ziarna wystające ponad spoiwo zarysowują i kruszą materiał, a spoiwo stopniowo się ściera, odsłaniając kolejne warstwy diamentu. Tarcza jest więc ostra tak długo, jak długo spoiwo zużywa się w odpowiednim tempie.

Z tego mechanizmu wynika zasada, która na pierwszy rzut oka wydaje się odwrotna od intuicji. Materiały twarde i mało ścierne, takie jak gres, granit czy zbrojony beton z twardym kruszywem, słabo ścierają spoiwo. Gdyby spoiwo było twarde, diamenty szybko by się stępiły, a nowe nie wychodziłyby na powierzchnię. Tarcza zaczęłaby się ślizgać, grzać i przestałaby ciąć. Dlatego do twardych materiałów stosuje się miękkie spoiwo, które zużywa się szybciej i stale odsłania świeże ziarna.

Odwrotnie jest z materiałami miękkimi i ściernymi: cegłą, bloczkami silikatowymi, betonem komórkowym, świeżym betonem czy asfaltem. One same ścierają spoiwo bardzo intensywnie. Miękkie spoiwo zostałoby wtedy wypłukane w ekspresowym tempie, diamenty wypadałyby niewykorzystane, a tarcza zużyłaby się po kilku metrach cięcia. Do takich zastosowań producenci przewidują spoiwo twarde.

W praktyce sklepowej rzadko podaje się twardość spoiwa wprost. Zamiast tego tarcze opisuje się przeznaczeniem: beton, beton zbrojony, materiały budowlane, granit, płytki, asfalt. Taki opis jest właśnie skrótem informacji o spoiwie i rodzaju diamentu. Tarcza uniwersalna to kompromis, który przy dużej ilości cięcia jednego materiału zawsze wypada gorzej niż tarcza dedykowana.

Segment, turbo czy wieniec ciągły

Drugim parametrem, który widać na pierwszy rzut oka, jest budowa krawędzi. Każdy rodzaj ma swoje miejsce i trudno o tarczę, która równie dobrze sprawdzi się w każdym materiale.

Tarcze segmentowe

Wieniec jest podzielony szczelinami na osobne segmenty. Szczeliny chłodzą tarczę strumieniem powietrza, odprowadzają urobek z rzazu i pozwalają ciąć na sucho przez dłuższy czas. Takie tarcze tną szybko, ale krawędź cięcia jest poszarpana, co przy betonie, cegle czy bloczkach nie ma znaczenia. To podstawowy wybór do przecinarek spalinowych, pił do betonu i szlifierek kątowych przy pracach murarskich. Segmenty mocowane do rdzenia laserowo lepiej znoszą wysoką temperaturę przy cięciu na sucho niż segmenty lutowane.

Tarcze turbo

Wieniec jest ciągły, ale ma faliste lub ząbkowane boki, które poprawiają chłodzenie i odprowadzanie pyłu. To rozwiązanie pośrednie: tnie szybciej niż wieniec gładki, a zostawia czystszą krawędź niż tarcza segmentowa. Tarcze turbo dobrze sprawdzają się przy kostce brukowej, płytach betonowych, kamieniu naturalnym i dachówce.

Tarcze z wieńcem ciągłym

Gładki, nieprzerwany wieniec daje najczystszą krawędź bez wyszczerbień, dlatego jest standardem przy płytkach ceramicznych, gresie i szkliwionych powierzchniach. Takie tarcze pracują głównie na mokro, w przecinarkach do glazury z chłodzeniem wodnym, albo przy krótkich cięciach szlifierką. Przy długim cięciu na sucho szybko się przegrzewają.

MateriałRodzaj krawędziSpoiwoUwagi
Beton i beton zbrojonysegmentowaśrednie lub miękkie przy twardym kruszywiedo stali zbrojeniowej tarcze z wyższą zawartością diamentu
Cegła, bloczki, silikatysegmentowatwardemateriał ścierny, szybkie zużycie spoiwa
Kostka brukowa, płyty betonoweturbo lub segmentowaśrednieczystsza krawędź przy tarczy turbo
Granit, kamień twardyturbo lub segmentowamiękkiena mokro większa trwałość
Gres, płytki ceramiczneciągłamiękkienajlepiej na mokro, małe wyszczerbienia
Asfalt, świeży betonsegmentowa z ochroną rdzeniabardzo twardesegmenty ochronne zapobiegają podcięciu rdzenia

Przy wyborze tarczy trzeba też sprawdzić średnicę i otwór mocujący, a przede wszystkim maksymalną prędkość obrotową podaną na tarczy. Musi być ona równa lub wyższa od prędkości narzędzia. Do szlifierek kątowych stosuje się najczęściej średnice 115, 125 i 230 mm, do ręcznych przecinarek 300-350 mm, a do pił jezdnych odpowiednio większe. Wysokość segmentu, zwykle kilka do kilkunastu milimetrów, decyduje o tym, jak długo tarcza wytrzyma, zanim zetrze się do rdzenia.

Praca z tarczą diamentową w praktyce

Dobór tarczy to połowa sukcesu. Druga połowa to sposób pracy, bo nawet najlepsza tarcza zniszczy się szybko, jeśli będzie przegrzewana, dociskana na siłę albo prowadzona krzywo. Typowe zasady są proste. Tarcza powinna pracować z pełną prędkością przed wejściem w materiał, a docisk ma być umiarkowany, tak żeby narzędzie nie zwalniało wyraźnie. Przy cięciu na sucho tarczę co kilkadziesiąt sekund wyjmuje się z rzazu i pozwala jej ostygnąć na wolnych obrotach. Nie wolno ciąć bokiem tarczy ani szlifować nią powierzchni, bo rdzeń nie jest do tego przeznaczony.

Częstym problemem jest tarcza, która przestaje ciąć, choć segmenty są jeszcze wysokie. To tak zwane zaszklenie: spoiwo wygładziło się, a diamenty nie wystają ponad powierzchnię. Zdarza się to przy cięciu bardzo twardego materiału tarczą o zbyt twardym spoiwie albo przy zbyt małym docisku. Tarczę odświeża się, wykonując kilka cięć w materiale ściernym, na przykład w bloczku silikatowym, cegle lub specjalnej kostce do ostrzenia. Jeśli problem wraca, tarcza po prostu nie pasuje do ciętego materiału.

Wykonawcy z południowych okolic Warszawy, którzy szukają w sieci haseł w rodzaju tarcze diamentowe raszyn, zwykle potrzebują kilku rodzajów jednocześnie: segmentowej do betonu, turbo do kostki przy pracach brukarskich i ciągłej do płytek przy wykończeniówce. Opłaca się mieć je osobno i nie używać jednej tarczy do wszystkiego, bo uniwersalna tarcza zużyta na cegle będzie później kiepsko ciąć gres.

Osobna kwestia to bezpieczeństwo. Cięcie betonu, kamienia i cegły na sucho wytwarza pył zawierający krzemionkę krystaliczną, który jest szkodliwy dla płuc przy długotrwałym narażeniu. Dlatego przy cięciu na sucho stosuje się odkurzacz przemysłowy podłączony do osłony z króćcem albo zraszanie wodą, a pracownik używa półmaski z filtrem o wysokiej skuteczności, okularów i ochronników słuchu. Osłony tarczy nie wolno zdejmować, nawet jeśli utrudnia cięcie przy samej ścianie, a przed założeniem nowej tarczy trzeba sprawdzić strzałkę kierunku obrotów na jej rdzeniu.

Przy pracach na wysokości, na rusztowaniu czy dachu, dochodzi problem trzymania narzędzi i akcesoriów pod ręką. Zapasowe tarcze, klucz do kołnierza, ołówek i miarka szybko giną albo spadają. Rozwiązaniem jest pas monterski z kieszeniami i uchwytami, a przy kompletowaniu wyposażenia warto zajrzeć do działu, który w hurtowni narzędziowej jest w zasadzie sklep z pasami i kaburami na narzędzia. Dobry pas rozkłada ciężar na biodrach, ma kieszenie z wzmocnionym dnem i miejsce na miarkę oraz młotek, dzięki czemu obie ręce pozostają wolne do pracy szlifierką.

Na koniec warto pamiętać o przechowywaniu. Tarcze trzyma się w suchym miejscu, płasko lub zawieszone na otworze, z dala od uderzeń. Wygięty rdzeń powoduje bicie, przegrzewanie i nierówne zużycie segmentów, a tarcza z pękniętym rdzeniem lub brakującym segmentem nadaje się wyłącznie do utylizacji.

Przeczytaj także