Przejdź do treści

Jak wykonać dylatację długiej rynny? Rozszerzalność, złączki dylatacyjne i mocowanie

Rynny i odwodnienie

Dom z długimi rynnami i rurami spustowymi na elewacji

Rynna wystawiona na słońce i mróz pracuje przez cały rok. Latem jej temperatura może przekraczać kilkadziesiąt stopni, a zimą spadać znacznie poniżej zera. Każdy materiał zmienia przy tym długość, a rynny z tworzywa zmieniają ją wyraźnie bardziej niż stalowe. Jeśli rynna jest zamocowana sztywno na całej długości i nie ma miejsca na ruch, wydłużenie i skrócenie muszą gdzieś się podziać: wyginają się uchwyty, rozszczelniają złączki, pękają narożniki, a na łączeniach pojawiają się przecieki.

Dylatacja to celowo pozostawiona możliwość ruchu rynny w określonych miejscach. Przy krótkich rynnach na małych domach często wystarczają same złączki z uszczelką, ale na długich elewacjach, wiatach i budynkach gospodarczych dylatacja wymaga zaplanowania.

Ile wydłuża się rynna

Rozszerzalność cieplna zależy od materiału. Orientacyjne zmiany długości rynny o długości 10 m przy różnicy temperatur około 60 stopni, czyli między mroźną zimą a nagrzanym słońcem latem, wynoszą:

MateriałZmiana długości na 10 m
PVCokoło 3-4 cm
stal ocynkowana i powlekanaokoło 0,7-0,8 cm
tytan-cynkokoło 1,3 cm
miedźokoło 1 cm

Kilka centymetrów na długim odcinku rynny PVC to dużo. Dlatego producenci systemów z tworzywa podają maksymalne długości odcinków między dylatacjami i projektują złączki, które pozwalają rynnie przesuwać się bez utraty szczelności. Ogólne zasady projektowania orynnowania opisujemy w tekście o projektowaniu systemu rynnowego.

Jak działa dylatacja w rynnie

W systemach z tworzywa ruch rynny przejmują przede wszystkim złączki i wpusty z uszczelkami. Na złączce są zwykle zaznaczone znaczniki temperatury montażu, które pokazują, jak głęboko wsunąć rynnę: latem, gdy rynna jest dłuższa, wsuwa się ją głębiej, zimą zostawia większy luz. Rynna przesuwa się w uszczelce, a złączka pozostaje nieruchoma w uchwytach.

Na długich odcinkach stosuje się dodatkowo złączki dylatacyjne, czyli elementy z większym zakresem przesuwu lub z elastyczną wkładką. Montuje się je między dwoma odcinkami rynny ze spadkami skierowanymi w przeciwne strony albo w połowie długiego odcinka. W rynnach stalowych i z tytan-cynku dylatację wykonuje się często jako przerwę w ciągu rynny z dwoma dennicami i elastycznym łącznikiem lub obróbką, przez którą woda nie przelewa się na zewnątrz.

Rynny stalowe i z tytan-cynku rozszerzają się mniej, ale za to są sztywniejsze i mocniej obciążają uchwyty oraz łączenia lutowane lub nitowane. Przy długich ścianach również wymagają dylatacji, szczególnie gdy rynna jest ciemna i mocno nagrzewa się w słońcu. Ciemne kolory rynien z tworzywa nagrzewają się bardziej niż jasne, a więc także bardziej się wydłużają, co warto uwzględnić przy rozplanowaniu odcinków na południowej ścianie. Na ścianie północnej, zacienionej przez większość dnia, różnice temperatur są mniejsze, więc odcinki mogą być tam nieco dłuższe, zawsze w granicach zaleceń producenta danego systemu.

Planowanie odcinków

Przy rozplanowaniu orynnowania zwróć uwagę na kilka zasad:

  • długość odcinka - producenci systemów PVC podają zwykle maksymalną długość rynny między punktami stałymi, często kilka do kilkunastu metrów. Dłuższe odcinki dziel złączkami dylatacyjnymi.
  • punkty stałe - rynna powinna mieć stały punkt, najczęściej przy wpuście do rury spustowej, od którego wydłuża się w obie strony.
  • narożniki - narożnik jest naturalnym punktem stałym. Odległość od narożnika do najbliższej złączki powinna pozwalać na ruch, a sam narożnik nie może być ściśnięty przez wydłużające się rynny.
  • wpusty - przy długich ścianach planuje się dwa wpusty i dwie rury spustowe, a rynna ma spadki w ich stronę. Dylatacja wypada wtedy w najwyższym punkcie, między wpustami.

Przed zakupem elementów narysuj prosty plan dachu z długościami ścian, położeniem rur spustowych, narożników i miejsc dylatacji. Na tej podstawie policzysz liczbę rynien, złączek, uchwytów i wpustów, a sprzedawca łatwiej dobierze elementy z jednego systemu. Takie rozplanowanie ułatwia też odprowadzenie wody przy ulewie, bo każdy odcinek rynny zbiera wodę tylko z części dachu.

Montaż krok po kroku

  1. Zamontuj uchwyty z zachowaniem spadku, zwykle 2-3 mm na metr w stronę wpustu, i rozstawu zalecanego przez producenta.
  2. Zamocuj wpust i narożniki jako punkty stałe.
  3. Przytnij rynny na długość, uwzględniając głębokość wsunięcia w złączki według temperatury montażu.
  4. Wsuń rynny w złączki do znacznika odpowiadającego aktualnej temperaturze. Nie dociskaj ich do końca, bo zabraknie miejsca na wydłużenie latem.
  5. Rynna musi swobodnie przesuwać się w uchwytach. Nie przykręcaj jej do uchwytów wkrętami i nie skręcaj na sztywno z wpustem, jeśli system tego nie przewiduje.
  6. W miejscach dylatacji zamontuj złączki dylatacyjne lub dennice z elastycznym łącznikiem.

Typowe błędy i ich objawy

  • rynna dociśnięta do końca złączki zimą - latem wypycha złączkę z uchwytu lub wygina się w łuk,
  • rynna przykręcona do uchwytów - pękają uchwyty lub rynna przy otworach,
  • uszczelki posmarowane klejem lub silikonem - złączka przestaje pracować i pęka przy pierwszym mrozie,
  • zbyt długie odcinki bez dylatacji - przecieki na złączkach i narożnikach, szczególnie wiosną i jesienią, gdy temperatura szybko się zmienia.

Przy wymianie uszkodzonej złączki sprawdź, czy przyczyną nie był brak miejsca na ruch, bo nowa złączka zamontowana tak samo szybko się rozszczelni. Więcej o zaletach i ograniczeniach rynien z tworzywa przeczytasz w tekście o rynnach plastikowych. Rynny, złączki, wpusty i elementy dylatacyjne do systemów z tworzywa znajdziesz w kategorii rynny tworzywowe.

Przeczytaj także