Jak ustawić głowice termostatyczne przy grzejnikach? Skala nastaw i typowe błędy

Głowica termostatyczna to mały regulator, który automatycznie otwiera i przymyka zawór grzejnika, utrzymując ustawioną temperaturę w pomieszczeniu. Wielu użytkowników traktuje ją jednak jak pokrętło mocy: zimno, więc przekręcam na 5, gorąco, więc zakręcam na 1. Takie używanie głowicy sprawia, że w domu jest raz za zimno, raz za ciepło, a rachunki rosną. Wystarczy zrozumieć, jak działa głowica, żeby ustawić ją raz i nie ruszać przez cały sezon.

Co oznaczają cyfry na głowicy

Cyfry na skali głowicy odpowiadają przybliżonym temperaturom powietrza w pomieszczeniu. Dokładne wartości zależą od producenta, ale typowa skala wygląda tak:

Nastawa	Przybliżona temperatura
symbol gwiazdki	około 6-8 stopni, ochrona przed zamarzaniem
1	około 12 stopni
2	około 16 stopni
3	około 20 stopni
4	około 24 stopni
5	około 28 stopni

Między cyframi są zwykle kreski oznaczające około 1 stopień. Nastawa 3 to najczęściej około 20 stopni, czyli komfortowa temperatura w pokoju dziennym.

Głowica reaguje na temperaturę w swoim otoczeniu z pewnym opóźnieniem. Po zmianie nastawy odczekaj kilka godzin, zanim ocenisz efekt.

Dlaczego przekręcanie na 5 nie przyspiesza grzania

Głowica na nastawie 3 i na nastawie 5 przy zimnym pokoju otwiera zawór tak samo, w pełni. Grzejnik grzeje z tą samą mocą. Różnica pojawia się dopiero, gdy pokój osiągnie 20 stopni: głowica na 3 zacznie przymykać zawór, a głowica na 5 będzie grzać dalej, aż do 28 stopni. Przekręcanie na maksimum nie przyspiesza więc nagrzewania, a jedynie prowadzi do przegrzania.

Zalecane nastawy w pomieszczeniach

• salon i pokój dzienny - nastawa 3, około 20-21 stopni,
• sypialnia - nastawa między 2 a 3, około 17-19 stopni,
• łazienka - nastawa między 3 a 4, około 22-24 stopni,
• kuchnia - nastawa między 2 a 3, bo kuchenka i piekarnik dają dodatkowe ciepło,
• pomieszczenia rzadko używane - nastawa 1 lub 2, ale nie gwiazdka, jeśli ściany sąsiadują z ciepłymi pokojami, bo zbyt zimny pokój sprzyja wilgoci.

Każdy stopień mniej w pomieszczeniu to oszczędność rzędu kilku procent energii zużywanej na ogrzewanie, dlatego warto unikać przegrzewania.

Głowica a termostat pokojowy

Jeśli kocioł sterowany jest termostatem pokojowym, grzejnik w pomieszczeniu z termostatem nie powinien mieć głowicy ustawionej niżej niż termostat. Gdy głowica przymknie zawór wcześniej, termostat nie osiągnie zadanej temperatury i kocioł będzie pracował bez przerwy. W pomieszczeniu z termostatem pokojowym głowicę ustawia się zwykle wyżej albo zastępuje ją pokrętłem ręcznym, a temperaturę reguluje się samym termostatem.

Typowe błędy

• Zasłonięta głowica - zasłona, meble lub obudowa grzejnika sprawiają, że głowica mierzy temperaturę ciepłego powietrza przy grzejniku i przymyka zawór, zanim pokój się nagrzeje. Pomaga głowica z czujnikiem zdalnym.
• Głowica w pionie - głowica zamontowana pionowo nad zaworem znajduje się w strumieniu ciepłego powietrza z rury. Powinna być ustawiona poziomo.
• Zakręcanie na noc i przy wietrzeniu na gwiazdkę - przy krótkim wietrzeniu warto przykręcić głowicę, żeby nie grzała pod otwartym oknem, ale potem trzeba wrócić do nastawy. Inaczej pokój się wychłodzi, a ponowne nagrzanie zużyje więcej energii.
• Częste kręcenie - głowica działa najlepiej, gdy ustawi się ją raz i pozwoli pracować.
• Różne nastawy w otwartej przestrzeni - w salonie połączonym z kuchnią głowice powinny mieć podobne nastawy, inaczej jeden grzejnik grzeje, a drugi stoi zimny.

Głowica w łazience i pomieszczeniach z zyskami ciepła

W łazience głowica grzejnika drabinkowego często jest za nisko przy podłodze lub zasłonięta ręcznikami. Ręczniki suszące się na grzejniku ogrzewają powietrze wokół głowicy i przymykają zawór, zanim łazienka się nagrzeje. W pomieszczeniach z kominkiem, dużym nasłonecznieniem lub urządzeniami oddającymi ciepło głowica dobrze przejmuje zyski i przymyka zawór. To prawidłowe działanie, które obniża zużycie energii.

Nastawa wstępna zaworu

Poza głowicą wiele zaworów termostatycznych ma nastawę wstępną, czyli ograniczenie maksymalnego przepływu wody przez grzejnik. Ustawia się ją pod zdjętą głowicą, zwykle na pierścieniu z cyframi lub literami. Nastawy wstępne służą do zrównoważenia instalacji: grzejniki blisko kotła dostają mniejszy przepływ, a te daleko większy. Jeśli w domu jeden pokój jest zawsze chłodniejszy, a grzejnik w nim nagrzewa się wolno, warto sprawdzić nastawę wstępną jego zaworu.

Jeśli grzejnik pozostaje zimny mimo otwartej głowicy, przyczyną może być zapowietrzenie lub zablokowany trzpień zaworu, o czym piszemy w tekście o zimnym grzejniku mimo otwartego zaworu termostatycznego.

Głowice po lecie

Przez lato zawory termostatyczne stoją nieruchomo i trzpień może zablokować się w pozycji zamkniętej. Przed sezonem grzewczym przekręć wszystkie głowice kilka razy od minimum do maksimum, a na koniec lata zostaw je na maksymalnym otwarciu. Zmniejsza to ryzyko zablokowania. Po wymianie głowicy na nową warto sprawdzić, czy grzejnik nagrzewa się równomiernie, co opisujemy w artykule o nierównym nagrzewaniu po wymianie głowicy.

Głowice w pomieszczeniach rzadko używanych również warto obracać, nawet jeśli przez cały sezon stoją na niskiej nastawie.

Głowice elektroniczne

Głowice elektroniczne pozwalają zaprogramować różne temperatury w ciągu dnia, na przykład obniżenie w czasie, gdy nikogo nie ma w domu, i ogrzanie łazienki przed porannym prysznicem. Niektóre współpracują z termostatem pokojowym i sterują kotłem. Głowice mechaniczne i elektroniczne oraz zawory termostatyczne znajdziesz w kategorii głowice termostatyczne i zawory. Przed zakupem sprawdź typ gwintu lub złącza zaworu, bo głowice różnych producentów nie zawsze pasują bez adaptera.